Projektowanie instalacji elektrycznych w wielkokubaturowych obiektach komercyjnych i mieszkaniowych to sztuka kompromisu. Z jednej strony inwestorzy oczekują maksymalnej redukcji kosztów eksploatacyjnych, z drugiej - przepisy przeciwpożarowe są nieubłagane. W przestrzeniach takich jak garaże podziemne, gdzie brak dostępu do światła dziennego wymusza pracę źródeł światła przez 24 godziny na dobę, kluczowe staje się inteligentne oświetlenie awaryjne i ewakuacyjne zintegrowane z oświetleniem podstawowym. Właściwa konfiguracja tych systemów nie tylko podnosi poziom bezpieczeństwa, ale pozwala na realne oszczędności energii, sięgające nawet kilkudziesięciu procent w skali roku.
Wyzwania energetyczne w obiektach zamkniętych
Garaż podziemny to specyficzne środowisko. Ruch pojazdów i pieszych jest tu nieregularny - występują godziny szczytu (poranne wyjazdy i popołudniowe powroty), ale przez znaczną część doby obiekt pozostaje pusty. Tradycyjne podejście: ciągłe świecenie wszystkich opraw z pełną mocą, jest ekonomicznie nieuzasadnione i technicznie przestarzałe.
Nowoczesne podejście, które promujemy w Awex, opiera się na analizie rzeczywistego zapotrzebowania. Kluczowym elementem jest tu sterowanie. Zastosowanie protokołu DALI oraz czujników ruchu pozwala na stworzenie scenariusza "follow me" (światło podążające za użytkownikiem) lub utrzymywanie minimalnego natężenia oświetlenia w trybie czuwania. Jednak każda ingerencja w sterowanie oświetleniem musi być konsultowana z rzeczoznawcą ppoż, ponieważ w momencie zagrożenia priorytety ulegają odwróceniu.
System sygnalizacji pożarowej a oświetlenie
Wymogi systemów SSP (System Sygnalizacji Pożarowej) są nadrzędne wobec jakichkolwiek funkcji oszczędzania energii. W momencie wykrycia dymu lub ognia, centrala pożarowa wysyła sygnał wysterowania do odpowiednich modułów. Tutaj pojawia się newralgiczny punkt styku: współpraca automatyki budynkowej z systemami bezpieczeństwa.
Zgodnie z normami, oświetlenie w garażu podczas pożaru musi spełniać konkretne funkcje:
zapewnić widoczność na drogach ewakuacyjnych (oświetlenie ewakuacyjne),
doświetlić strefy wysokiego ryzyka,
w niektórych scenariuszach - odłączyć zasilanie obwodów niebędących priorytetowymi.
Problem pojawia się, gdy systemy te działają jako oddzielne, nieskomunikowane "wyspy". Nowoczesne rozwiązania, takie jak te oferowane przez Awex, pozwalają na głęboką integrację. Oprawy podstawowe mogą pełnić funkcję opraw awaryjnych, jeśli zostaną podłączone do certyfikowanego systemu centralnej baterii (CBS). Dzięki temu, w trybie normalnym oprawy te są sterowane pod kątem oszczędności (ściemniane), ale po otrzymaniu sygnału z SSP, system CBS wymusza ich wysterowanie na zaprogramowany poziom strumienia świetlnego (często 100%), niezależnie od wskazań czujników ruchu czy pory dnia.
Rola systemów centralnej baterii w optymalizacji
Stosowanie systemów centralnej baterii w garażach podziemnych staje się standardem nie tylko ze względu na łatwość serwisowania, ale właśnie ze względu na możliwości sterowania. W architekturze rozproszonej (oprawy z własnymi akumulatorami) trudniej jest zarządzać globalną zmianą trybu pracy w reakcji na sygnał pożarowy w sposób zsynchronizowany z oświetleniem podstawowym.
Wdrożenie zaawansowanego systemu monitorowania pozwala na:
ciągłą kontrolę stanu technicznego każdej oprawy,
automatyczne wykonywanie testów funkcjonalnych i czasowych,
selektywne sterowanie grupami opraw w zależności od strefy pożarowej.
W kontekście garaży podziemnych oznacza to, że w przypadku pożaru w strefie A, oświetlenie w strefie B może nadal pracować w trybie podtrzymania, podczas gdy strefa zagrożona zostaje natychmiast doświetlona do parametrów ewakuacyjnych.
Sterowanie adaptacyjne: bezpieczeństwo i ekonomia
Aby połączyć wymogi SSP z ekonomią, stosuje się zaawansowane czujniki obecności zintegrowane z oprawami. W stanie spoczynku oświetlenie redukowane jest do poziomu np. 10-20% mocy nominalnej. Jest to wystarczające dla monitoringu CCTV i poczucia bezpieczeństwa, a generuje znikome koszty.
W momencie wjazdu pojazdu, system rozjaśnia sekcję przed użytkownikiem. Jednak kluczowy jest tu "bypass" pożarowy. Sterowniki muszą być tak zaprogramowane, by sygnał "pożar" z systemu SSP miał absolutny priorytet i omijał wszelkie ustawienia ściemniania. W systemach Awex kładziemy duży nacisk na niezawodność tej komunikacji – przejście z trybu "eco" do trybu "alarm" musi nastąpić w ułamku sekundy.
Podsumowanie techniczne
Projektowanie oświetlenia w garażach podziemnych przestało być prostym doborem liczby luksów na posadzce. Dziś to proces integracji systemów bezpieczeństwa z automatyką budynkową. Prawidłowo zaprojektowany system, wykorzystujący potencjał centralnej baterii i protokołów komunikacyjnych, pozwala inwestorowi spać spokojnie – zarówno jeśli chodzi o rachunki za prąd, jak i odbiory strażackie. W Awex rozumiemy, że technologia musi służyć obu tym celom jednocześnie, nie uznając kompromisów w zakresie ochrony życia ludzkiego.
Tagi
Udostępnij artykuł
